Улстөр нийгэм
Швейцарын Холбооны Улсын Парламентын Тамгын газрын төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзлаа
Уулзалтын эхэнд УИХ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Л.Өлзийсайхан эрхэм хүндэт төлөөлөгчидтэй дахин уулзаж буйдаа баяртай байгаагаа илэрхийлээд, зургаан жилийн өмнө УИХ-ын Тамгын газрын ажилтнууд Швейцарын парламентын Тамгын газарт парламетын хяналт, шалгалтын талаар туршлага судлах ажлыг эхлүүлж байсан бол өдгөө УИХ-ын Тамгын газрын ажилтнууд хуулийн хэрэгжилтийн үр дагаварт хийсэн үнэлгээний тайлангаа танилцуулан санал, зөвлөмж сонсох хэмжээнд хүртэл хамтын ажиллагаа өргөжсөнд талархалтай байна хэмээлээ.
Швейцарын Холбооны Улсын Парламентын Тамгын газрын Парламентын техникийн хамтын ажиллагааны хэлстийн ахлах зөвлөх Александр Фузэссэри хэлсэн үгэндээ, Швейцарын парламентын Тамгын газар олон орны парламенттай хамтран ажилладаг ч хамгийн олон жил тогтвортой хамтран ажиллаж байгаа нь Монгол Улсын парламентын Тамгын газар гэдгийг онцлоод, Тамгын газрын ажилтнуудын хяналт шалгалт, үнэлгээ хийх мэдлэг чадвар, үйл ажиллагаа сайжирч буйг хараад сэтгэл хангалуун байгаагаа илэрхийлэв.
Тэрбээр, УИХ-ын Тамгын газрын Хяналт шалгалт, үнэлгээний газрын хоёр ажилтны хийсэн хяналт, шинжилгээний тайлантай танилцсанаа дурдаад, хяналт шинжилгээг олон талаас нь өргөн хүрээнд судалсныг хараад хоёр талын туршлага судлах хамтын ажиллагаа үр дүнгээ өгчээ хэмээн дүгнэснээ онцолсон юм.
Швейцарын Холбооны Улсын Парламентын Тамгын газрын Хяналтын хэлтсийн дэд дарга Феликс Стребел, Хяналтын хэлтсийн төслийн менежер Раул Кензиг нар хууль тогтоогчдын зүгээс ирүүлсэн хяналт шалгалт, үнэлгээ хийх захиалга, хүсэлтийг богино хугацаанд гүйцэтгэхээр Тамгын газрын ажилтнууд ачаалалтай ажиллахын зэрэгцээ мэдлэг, ур чадвараа сайжруулсныг харахад таатай байна гэж байлаа.
УИХ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Л.Өлзийсайхан, УИХ 2019, 2023 онд Үндсэн хуульдаа нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан. 2024 онд 126 гишүүнтэй парламент бүрэлдэж, Монголын парламентын ардчиллын хувьд цоо шинэ үе эхэлнэ. УИХ-ын гишүүдийн тоо 50-аар нэмэгдэх бөгөөд сонгуулийн холимог тогтолцоог мөн хуульчилсан. Энэхүү томоохон өөрчлөлтийн хүрээнд Улсын Их Хурал, Улсын Их Хурлын Тамгын газрын үйл ажиллагааг зохицуулдаг бүхий л хууль, бодлогын баримт бичгүүдийг шинэчлэх шаардлага үүсээд байгаа онцлон тэмдэглээд ийм цаг үед өндөр хөгжилтэй орны, нэн ялангуяа ардчиллын сонгодог жишээ болсон Швейцар Улсын ардчиллыг бэхжүүлж буй үйл явц, туршлагаас суралцах нь манай улсын парламентын өөрчлөлт, шинэчлэлтэд үнэтэй хувь нэмэр оруулна гэж үзэж байгаагаа илэрхийллээ.
Уулзалтад УИХ-ын Тамгын газрын дэд дарга Ц.Батбаатар, УИХ-ын Тамгын газрын Хяналт шалгалтын хэлтсийн дарга С.Янжинхорлоо нар оролцов.
УИХ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Л.Өлзийсайхан уулзалтын дараа Монгол Улсын Их Хурлын Тамгын газар, Швейцарын Холбооны Улсын Парламентын Тамгын газар, Швейцарын хөгжлийн агентлаг, “Монгол Улсад парламентын ардчиллыг бэхжүүлэх нь” төсөлтэй хамтран зохион байгуулж байгаа Монгол Улсын Их Хурлын Тамгын газар, Швейцарын Парламентын Тамгын газар хоорондын парламентын хяналт шалгалтын асуудлаар туршлага солилцох хоёр дахь өдрийн арга хэмжээнд оролцлоо хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээллээ.
Улстөр нийгэм
Нэгдүгээр ангийн элсэлтийг E-Mongolia-аар зохион байгуулна
2026 оны 8 дугаар сарын 17-28-ны өдрүүдэд Улаанбаатар хотод НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх тухай конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал (COP17) болно.
Энэ хурал нь дэлхийн 197 улсын Засгийн газрын гишүүд, эрдэмтэн судлаач, хувийн хэвшил, иргэний нийгмийн байгууллага нэгдэж цөлжилт, газрын доройтол, ган гачигтай тэмцэх хамгийн том Олон Улсын арга хэмжээ юм.
Хурал болохтой холбоотой нийслэлийн замын хөдөлгөөн, аюулгүй байдал, төрийн үйлчилгээний хэвийн ажиллагааг хангах зорилгоор боловсролын байгууллагуудын үйл ажиллагаанд дараах зохицуулалт хэрэгжүүлэхээр болжээ .
Цэцэрлэгийн бүртгэл
- 2026 оны 8 дугаар сарын 10–23-ны өдрүүдэд E-Mongolia системээр бүртгэнэ.
Нэгдүгээр ангийн элсэлт
- 2026 оны 8 дугаар сарын 17–28-ны өдрүүдэд E-Mongolia системээр бүртгэнэ.
- Энэ хугацаанд хүүхэд бүртгэх дэмжлэгийн баг сургуулиуд дээр ажиллахгүй.
Их, дээд сургуулийн хичээл
- 2026 оны 9 дүгээр сарын 1-нээс цахимаар эхэлнэ.
- 2026 оны 9 дүгээр сарын 14-нөөс танхимаар үргэлжилнэ.
Оюутны дотуур байр
- 2026 оны 9 дүгээр сарын 13-наас оюутнуудыг дотуур байранд оруулж эхэлнэ.
Сургууль, цэцэрлэгийн үйл ажиллагааны зохицуулалт
- 2026 оны 8 дугаар сарын 17–28-ны өдрүүдэд нийслэлийн бүх сургууль, цэцэрлэгт ажлын байранд элсэлт, бүртгэл болон бусад аливаа арга хэмжээ зохион байгуулахгүй болно.
Улстөр нийгэм
Францад иргэд рүү зөвшөөрөлгүй сурталчилгааны дуудлага хийхийг хориглов
Франц улс иргэдийн урьдчилсан зөвшөөрөлгүйгээр бараа, үйлчилгээ сурталчлах зорилгоор утсаар холбогдохыг хориглосон шинэ хуулийг наймдугаар сарын 11-нээс хэрэгжүүлнэ. Уг зохицуулалт нь иргэдийг залхаасан борлуулалтын дуудлага болон залилангийн шинжтэй арилжааны үйл ажиллагаанаас хамгаалахад чиглэжээ.
Өмнө нь сурталчилгааны дуудлага хүлээн авахгүй байхыг хүссэн иргэд төрийн тусгай бүртгэлд утасны дугаараа оруулах шаардлагатай байсан ч зарим дуудлагын төв уг жагсаалтыг үл тоодог байжээ. Шинэ хуулиар харин аж ахуйн нэгжүүд хэрэглэгчээс урьдчилан зөвшөөрөл аваагүй тохиолдолд сурталчилгааны зорилгоор утсаар холбогдох эрхгүй болно. Иргэн өгсөн зөвшөөрлөө хүссэн үедээ цуцлах боломжтой.
Францын эрх баригчдын тооцоолсноор тус улсын иргэдийн дөрөвний гурав орчим нь долоо хоног бүр дор хаяж нэг удаа хүсээгүй сурталчилгааны дуудлага хүлээн авдаг бөгөөд олон хүн үүнээс ч олон дуудлагад өртдөг байна. Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах 11 байгууллага 2024 онд хамтран шаардлага гаргаж, суурин болон гар утас руу ирдэг тасралтгүй сурталчилгааны дуудлагыг хориглохыг уриалж байжээ.
Хуулийг зөрчиж дуудлага хийсэн хувь хүнийг нэг дуудлага тутамд 75 мянга хүртэлх евро, аж ахуйн нэгжийг 375 мянга хүртэлх еврогоор торгох боломжтой. Харин хэрэглэгч өөрөө зөвшөөрсөн, эсвэл тухайн компанитай өмнө нь гэрээний харилцаатай бөгөөд шинэ үйлчилгээ санал болгож буй тохиолдолд хориг үйлчлэхгүй. Иргэд зөвшөөрөлгүй дуудлагын талаар төрийн цахим хуудсаар мэдээлэх боломжтой.
Шинэ хууль Францын зах зээлд үйлчилдэг гадаадын дуудлагын төвүүдэд нөлөөлөхөөр байна. Тухайлбал, Мароккогийн дуудлагын төвүүдийн орлогын 80 гаруй хувь Францын зах зээлээс бүрддэг бөгөөд тус улсын 40–50 мянган ажлын байр эрсдэлд орж болзошгүйг Мароккогийн хөдөлмөр эрхлэлтийн сайд мэдэгджээ.
Улстөр нийгэм
Засгийн газар энэ оныг дуустал санхүүгийн хэмнэлтийн горимд шилжинэ
Засгийн газрын 2026 оны наймдугаар сарын 5-ны өдрийн хуралдаанаар “Төсвийн санхүүжилтэд эрэмбэ тогтоож, төсвийн хэмнэлт, мөнгөн хөрөнгийн зохицуулалт хийх зарим арга хэмжээний тухай” тогтоолыг баталлаа.
Тогтоолоор төрийн албан хаагчдын цалин, тэтгэвэрт гарах нэг удаагийн тэтгэмж, орон нутгийн нэмэгдэл тэтгэмж, тэтгэвэр, хүүхдийн мөнгө, бүх төрлийн халамж, сургууль, цэцэрлэг болон сургалтын байгууллагын урсгал засвар, санхүүжилт, төрийн байгууллагын интернетийн төлбөр, байр ашиглалтын зардал, хууль, хүчний байгууллагын тээвэр, шатахууны зардал, дотоодын томилолт, хоол хүнс, нормын хувцасны зардал, COP17 олон улсын бага хурлын зардал, Засгийн газрын өр, орон нутгийн нөөц хөрөнгийн санхүүжилтийг хэвийн үргэлжлүүлэхээр шийдвэрлэжээ.
Харин дараах зардлыг хязгаарлахаар болсон байна. Үүнд:
- Олон улсын болон Засгийн газрын шийдвэртэйгээс бусад хурал, зөвлөгөөн, ой, тэмдэглэлт өдөр, найр наадам, соёлын арга хэмжээ;
- Урьдчилан төлөвлөсөн төрийн өндөр албан тушаалтны томилолтоос бусад гадаад томилолт, гадаадын зочин хүлээн авах зардал;
- Зайлшгүй шаардлагагүй тоног төхөөрөмж, тавилга, автомашин худалдан авах;
- Батлан хамгаалах, хууль зүйн салбараас бусад сургалт, дадлага;
- Хуулиар заавал мэдээлэхээс бусад кино, контент, хэвлэлийн зардал;
- Заавал олгохоос бусад тэтгэмж, урамшуулал.
Санхүүгийн хэмнэлтийн горимыг 2026 оны арванхоёрдугаар сарын 31 хүртэл мөрдөнө. Харин эрүүл мэндийн салбар уг хэмнэлтийн горимд хамрагдахгүй бөгөөд цэцэрлэг, сургуулийн хүүхдийн эрт илрүүлэг, вакцинжуулалт, томуу, томуу төст өвчний эсрэг арга хэмжээ зэрэг зайлшгүй шаардлагатай ажлууд төлөвлөгөөний дагуу үргэлжилнэ гэж Ерөнхий сайд Н.Учрал онцоллоо.
Мөн бүх шатны төсвийн ерөнхийлөн захирагч нарт салбар бүрдээ урсгал зардлыг 20 хувиар бууруулах, нөхөн томилгоо хийхгүй байх, аялал, амралт, зугаалга, хамт олны урлаг, спортын арга хэмжээг зохион байгуулахгүй байх, төрийн албанд шинэ орон тоо бий болгохгүй байх, эрчим хүчний хэрэглээг хэмнэх, хурал, сургалтыг цахим хэлбэрт шилжүүлэх, төрийн албан хаагчдыг зарим өдрүүдэд цахимаар ажиллуулах арга хэмжээг үргэлжлүүлэхийг үүрэг болголоо.
Төсвийн сахилга бат сайжирч, эдийн засгийн нөхцөл байдал хэвийн болсон тохиолдолд эдгээр хязгаарлалтыг үе шаттайгаар сулруулах юм.
