Шударга мэдээ
“Уб метро” төсөл нь нийслэлийн тогтвортой хөгжил, иргэдийн амьдралын чанарыг сайжруулах зайлшгүй шийдэл юм
Судалгаа 1: Замын хөдөлгөөний ачаалал жилд дунджаар 18 хувиар өсч байна
Улаанбаатар хотын гол гудамж, зам дагуу хөдөлгөөнд оролцож буй хувийн тээврийн хэрэгслийн дундаж хурд 7-11 км/цаг, нийтийн тээврийн дундаж хурд 10-15 км/цаг байна. Харин өглөө, оройн оргил ачааллын үед зорчих хурд 5-8 км/цаг хүртэл буурч, хотын төв хэсэгт хөдөлгөөн бараг зогсолтын байдалд хүрдэг. Мөн хүн амын төвлөрөл, автомашины хэрэглээ тасралтгүй нэмэгдсэнээс замын хөдөлгөөний ачаалал жилд дунджаар 18 хувиар өсч байгаа судалгаа гарсан. Эдгээр хүндрэл нь иргэдийн өдөр тутмын амьдрал, ажлын бүтээмжид шууд нөлөөлж, нийтийн тээврийн системийн үр ашиг ч буурч байна.
Судалгаа 2: Тээврийн дэд бүтцийн систем хангалтгүй байна
“Улаанбаатар метро” төслийн хүрээнд 2024 оны дөрөвдүгээр улиралд иргэдийн дунд тээврийн дэд бүтцийн үнэлгээ, замын хөдөлгөөний тулгамдсан асуудлын талаарх санал асуулга явуулсан байна. Ингэхэд судалгаанд оролцогчдын 62 хувь нь хотын тээврийн дэд бүтцийн өнөөгийн нөхцөл байдалд “сэтгэл ханамжгүй” хэмээн хариулжээ. Нийтийн тээврийн автобусны үйлчилгээг үнэлэхэд 34 хувь нь “сэтгэл ханамжгүй”, 47 хувь нь “сэтгэл ханамжтай” гэсэн хариулт өгсөн байна. Үүнээс харахад сүүлийн жилүүдэд хийгдсэн парк шинэчлэл тодорхой хэмжээнд үр дүн өгч буйг харуулж байгаа ч, нийт системийн ачааллыг дангаар шийдвэрлэхэд хангалтгүй хэвээр байгааг илтгэнэ.
Судалгаа3: Нийтийн тээврийн тогтолцоо хэт ачаалалтай байна
Улаанбаатар хотын нийтийн тээврийн тогтолцоо нь автобусанд суурилсан, хэт ачаалалтай бүтэцтэй хэвээр байгаа нь хувийн автомашины хэрэглээтэй өрсөлдөх чадварыг сулруулж, иргэдийг автомашин ашиглах гол шалтгаан болж байна. Үүний зэрэгцээ авто зам өргөтгөх, шинээр барих арга хэмжээ нь богино хугацаанд тодорхой үр дүн өгдөг боловч урт хугацаанд автомашины хэрэглээг улам нэмэгдүүлдэг нь олон улсын хотуудын туршлага тодорхой харуулсан. Иймээс Улаанбаатар хотын хувьд замын хөдөлгөөний түгжрэлийг бууруулахын тулд их багтаамжтай, хурдтай, замын хөдөлгөөний нөхцөлөөс хараат бус нийтийн тээврийн шинэ шатанд шилжих зайлшгүй шаардлага тулгарч байна.
Шийдэл: УЛААНБААТАР МЕТРО ТӨСӨЛ
Энэ шаардлагын бодит шийдэл нь метроны систем юм. Метро ашиглалтад орсноор хотын хэвтээ тэнхлэгийн гол гудамж, зам дагуу зорчилт 36.5 км/цагийн тогтмол хурдтай болж, нэг чиглэлд дунджаар 31.25 минут зарцуулах тооцоо гарсан байна. Оргил ачааллын үеийн галт тэрэг хоорондын хүлээлтийн хугацаа буюу интервал 4-5 минут байх бөгөөд оргил цагийн зорчигч урсгалын хүчин чадал 17,206 зорчигч байна. Энэ нь өнөөгийн авто зам, автобусанд суурилсан тээврийн системийн даацаас хэд дахин өндөр үзүүлэлт юм.
Түүнчлэн метро нь хотын орон зайн хөгжлийг зөв чиглүүлэх, дэд төвүүдийг тэнцвэртэй хөгжүүлэхэд чухал нөлөө үзүүлнэ. Метроны буудлуудын орчимд үйлчилгээ, ажлын байр төвлөрсөн нягтаршсан бүсүүд бий болсноор хотын төв рүү чиглэсэн нэг талын их урсгал саарч, суурьшлын бүтэц илүү зохистой болно. Мөн өвлийн эрс тэс уур амьсгалтай Улаанбаатар хотын хувьд цаг агаарын нөлөөнд бага автдаг, тогтвортой, найдвартай ажиллагаатай тээврийн хэрэгсэл гэдгээрээ метро нь нийтийн тээврийн системийн суурь шийдэл болж чадна.
Метро төслийг хэрэгжүүлэх нь тансаг сонголт бус, харин нийслэлийн тогтвортой хөгжил, иргэдийн амьдралын чанарыг сайжруулах стратегийн зайлшгүй шийдэл юм.
Шударга мэдээ
Шатахууны нөөцийг нэмэгдүүлэх, доголдлыг арилгахад анхаарч байна
Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яамнаас шатахууны нөхцөл байдалтай холбогдуулан цаг үеийн асуудлаар ээлжит хэвлэлийн бага хурал хийлээ.
Тус яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Б.Дашпүрэв мэдээллийн эхэнд Ерөнхий сайдын захирамжаар байгуулагдсан шатахууны хангамж, нийлүүлэлтийг тогтворжуулах шуурхай штаб нь богино хугацаанд нөөцийг нэмэгдүүлэх, доголдлыг арилгахад анхаарч ажиллаж байгааг онцоллоо.
Тэрбээр "Өнгөрсөн хоногт Улаанбаатар хотод 155 ШТС, орон нутгийн 80 ШТС-д түгээлт хийсэн байна. Улаанбаатар хотод автомашины тэгш, сондгой дугаараар хэрэглэгчдэд нэг удаа 50,000 төгрөг хүртэл автобензин олгох зохицуулалт хэрэгжиж байгаа бөгөөд зөөврийн саванд олгохгүй. Энэ нь аюулгүй байдлыг хангах үүднээс болон дамлан худалдахаас сэргийлж буй юм. Орон нутгийн иргэд намрын ургац хураалт, хадлантай холбоотой ШТС-уудаар зөөврийн саваар автобензин авч болно. Улаанбаатар хотод автомашины тэгш, сондгой дугаараар хэрэглэгчдэд нэг удаа 50,000 төгрөг хүртэл автобензин олгох зохицуулалт энэ сарын 15-ны өдрийг хүртэл үргэлжлэх бөгөөд энэ үед нөөцийг хэвийн болгох, хэвийн горимоор ажлаа үргэлжүүлнэ гэж найдаж байна. Шатахууны нөөцийг нэмэгдүүлэх, нийлүүлэлтийг тогтворжуулах хүрээнд бусад эх үүсвэрийг нэмэгдүүлэх чиглэлд анхаарч байна. Замын-Үүд боомтоор 2000 тонн дизель түлш орж ирсэн бөгөөд шилжүүлэн ачих ажиллагаа хийгдэж байна" гэлээ гэж Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яамнаас мэдээллээ.
Шударга мэдээ
Шатахууны импортын гаалийн албан татварыг 2027 оны хоёрдугаар сарын 1 хүртэл тэглэнэ
Засгийн газрын 2026 оны наймдугаар сарын 5-ны өдрийн ээлжит хуралдаанд “Автобензин, дизель түлшний онцгой албан татварын тухай” асуудлыг Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Г.Дамдинням танилцууллаа.
Монгол Улс 2026 оны наймдугаар сард ОХУ-ын “Роснефть”, “Нефтьхимисервис”, “Газпром нефть” болон бусад компани, БНХАУ, БНСУ-аас нийт 86,460 тонн АИ-92 автобензин, 1,280 тонн АИ-95 автобензин, 178,650 тонн дизель түлш, 7,000 тонн онгоцны түлш авахаар захиалгаа баталгаажуулж, гэрээ байгуулжээ.
Ойрх Дорнод дахь геополитикийн нөхцөл байдал, Орос, Украины дайнаас шалтгаалсан газрын тосны үнийн өсөлт дэлхийн зах зээлд буураагүй байна. Үүний улмаас наймдугаар сард хил үнэ тонн тутамд дахин өсөж, ОХУ болон бусад эх үүсвэрээс худалдан авах шатахууны үнэ 1,200-2,000 ам.долларт хүрчээ.
Иймд дотоодын зах зээл дэх үнийн өсөлтийг сааруулахын тулд гаалийн болон онцгой албан татварыг тэглэх шаардлага үүссэнийг салбарын сайд танилцуулсан байна.
Ерөнхий сайд Н.Учрал ОХУ шатахууны бүх төрөлд экспортын хориг тавьсан ч Монгол Улс уг хоригт хамрагдахгүй гэдгийг онцоллоо. Мөн БНХАУ, БНСУ-аас шаардлагатай түлш, шатахуун нийлүүлэхээр тохиролцсон байна.
Тэрбээр шатахууны нөөц, түгээлтийн мэдээллийг иргэдэд ил тод хүргэж, 33 жилийн дараа анх удаа хэрэгжиж буй шатахуун нөөцлөх 22 сав, агуулахын барилгын ажлын явцыг Засгийн газар болон олон нийтэд тогтмол мэдээлэхийг үүрэг болгожээ.
“Газрын тосны бүтээгдэхүүний хомсдолоос сэргийлэх талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” Засгийн газрын тогтоолоор бүх төрлийн шатахууны импортын гаалийн албан татварыг 2027 оны хоёрдугаар сарын 1 хүртэл тэг хувиар тогтоолоо.
Мөн газрын тосны бүтээгдэхүүн, шатахууныг хилээр шуурхай нэвтрүүлэх, тээвэрлэх, буулгах, гадаад вагонцистерний ашиглалтын төлбөр, хураамжийг хөнгөвчлөх, шаардлага хангасан зөвшөөрлийн хүсэлтийг түргэн шийдвэрлэх, шатахууны нийлүүлэлтийн тогтвортой байдлыг хангахыг холбогдох сайд нарт үүрэг болголоо.
Шударга мэдээ
Нөөцийн махны хяналтын тогтолцоог шинэчилнэ
Монгол Улсын Засгийн газрын 2026 оны наймдугаар сарын 5-ны өдрийн ээлжит хуралдаанаар “Стратегийн нөөцийн зарим бараа болон хүнсний ногооны нийлүүлэлтийг тогтворжуулах, хүртээмжийг сайжруулах чиглэлээр авах арга хэмжээний тухай” тогтоолыг баталлаа.
Тогтоолын хэрэгжилтэд хяналт тавихыг холбогдох сайд нарт үүрэг болгожээ.
Нөөцийн мах бэлтгэхээс эхлээд худалдан борлуулах хүртэлх бүх шатны хяналт сул байсныг Засгийн газрын хуралдаанаар онцолсон байна. Тухайлбал, 2025 онд 5016 тонн нөөцийн мах бэлтгүүлэхээр аж ахуйн нэгжүүдтэй гэрээ байгуулж, зээлийн хүүгийн хөнгөлөлт үзүүлжээ.
Гэвч хаврын улиралд зах зээлд нийлүүлэхээр төлөвлөсөн 720 тонн махыг нийлүүлээгүй байна. Мөн 3203 тонн махыг цахим төлбөрийн баримттай борлуулсан бол үлдсэн махыг төлбөрийн баримтгүй болон хэт өндөр дүнгээр борлуулсан зөрчил илэрчээ.
Иймд нөөцийн махны бүртгэл, хяналтын тогтолцоог цахимжуулах Засгийн газрын тогтоол баталсан байна.
Бүртгэл, хяналтын нэгдсэн системийг Сангийн яам наймдугаар сард багтаан бэлэн болгоно. Монголбанк болон арилжааны банкуудтай хамтран стратегийн бүтээгдэхүүний нөөц бүрдүүлэх, хадгалах, түгээх, борлуулах бүх шатанд цахим төлбөрийн баримт үйлдэж, бүртгэлийг ил тод болгох юм.
2026 оны намар бэлтгэж, 2027 оны хавар худалдаанд гаргах нөөцийн махны бүрдүүлэлтэд Нийслэлийн Засаг дарга Б.Пүрэвдагваг онцгойлон анхаарч ажиллахыг Ерөнхий сайд үүрэг болгожээ.
Нөөцийн махыг цахим системд бүртгэснээр мах бэлтгэлийн явц, нөөцийн үлдэгдэл ил тод болно. Мөн хөнгөлөлттэй зээлийг зориулалтын бусаар ашиглах явдлыг таслан зогсоох, хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, өрсөлдөөнийг бий болгох боломжтой гэж үзжээ.
Иргэд агуулах, үйлдвэрээс махаа шууд худалдан авах, малчид системээр дамжуулан бүтээгдэхүүнээ эцсийн хэрэглэгчид борлуулах боломж бүрдэх юм.
Түүнчлэн түлш, улаанбуудай, хүнсний ногооны нөөц бүрдүүлэх зоорь, агуулах барих аж ахуйн нэгжүүдэд хөнгөлөлттэй зээл олгох, цахилгааны хөнгөлөлт үзүүлэхийг салбарын сайд нарт үүрэг болголоо.
